په کندهار کې د یکشنبې په ورځ (د جون ۷مه) د هېواد د اوو مرکزي زونونو والیانو یوه مهمه غونډه جوړه شوه چې پکې د امنیتي چارو د پیاوړتیا، د قاچاق د مخنیوي او د مشرتابه د فرمانونو د پلي کیدو چارې وارزول شوې. خو په دې غونډه کې د رسمي اعلامیو خلاف، د شمالي ولایتونو د خرابیدونکي امنیتي وضعیت په اړه اندېښنې هم مطرح شوې دي.

دا غونډه په داسې حال کې کېږي چې کندهار د اوو سیمو د والیانو کوربه دی او په شمال کې له پخوانیو وسله والو مخالفینو سره جګړې زیاتې شوي دي. راځئ چې د دې غونډې په اصلي محتوا او تر شا روانو سیاسي حرکتونو تحلیلي کتنه وکړو.


۲. د غونډې شالید او برخه وال

د اطلاعاتو له مخې، دغه غونډه چې د کندهار والي "ملا محمد شیرین اخوند" په مشرۍ وشوه، په کابل، بلخ، هرات، ننګرهار، کندز او پکتیا کې د اوو زونونو مسؤل والیان راټول کړي وو.

دا لومړۍ ځل نه دی چې داسې همغږي کونکې شورا غونډه کوي؛ خو دا ځل پراخه امنیتي مسائل او د عالیمقام (قائد) فرمانونه په ځانګړې توګه د پام وړ دي.


۳. د رسمي اعلامیې محتوا: د فرمانونو او نشو پر ضد مبارزه

په رسمي اعلامیه کې چې د کندهار والي دفتر لخوا خپره شوې، ویلي شوي چې په دې غونډه کې د عالیمقام (قائد) د فرمانونو د پلي کولو، د امنیتي او ملکي چارو د ښه مدیریت، جرمونو د مخنیوي او تر ټولو مهمه د نشه يي توکو د کرکېلي، قاچاق او پلور د مخنيوي په اړه پرېکنده تصمیمونه نیول شوي دي.

د طالبانو د کورنیو چارو وزارت ویاند عبدالمتین قانع ویلي چې د چارواکو چلن، د خلکو ستونزو ته رسیدګي او د فساد ضد اقدامات هم په تفصیل سره بیاکتل شوي دي.

۴. شننه: د شمال کرکېچ او د طالبانو دننه اختلافات

پداسې حال کې چې د کندهار دفتر اعلامیه له عادي بیاناتو ډکه وه، خو خبري سرچینو او راپورونو بل انځور انځوروي. د امیو تلویزیون د راپور له مخې، د کندز والي نصرالله مطیع په دې غونډه کې په ښکاره توګه وویل چې په شمالي ولایتونو کې امنیتي وضعیت خراب شوی او د دښمنانو فعالیتونه زیات شوي دي.


دغه اندېښنه په داسې حال کې څرګندیږي چې

۱. په بدخشان کې ناکرارۍ: په وروستیو اوونیو کې د کانونو د اوبو د استخراج پر سر د بدخشان اوسیدونکو او طالبانو ترمنځ شخړه وشوه.

۲. په بلخ کې د نشو زیاتوالی: د بلخ والي محمد یوسف وفا د شمال کې د نشه يي توکو د شبکو پراختیا یوه لویه ننګونه وبلله.

۳. په هرات کې وسله وال فعالیتونه: د هرات والي نور احمد اسلام جار د ختیځ او لویدیز ترمنځ د وسله والو فعالیتونو د بیا را ژوندي کیدو نښې تایید کړې.

د پوځي چارو شنونکي اسدالله ندیم په دې اړه وايي: "دا ډول غونډې د همغږۍ لپاره مهمې دي، خو تر هغه چې والیان ته وس نه ورکول شي او د حساب کتاب میکانیزم موجود نه وي، دا غونډې یوازې د لفظي وعظو په کچه پاتې کیږي."


۵. نړیوال اغېز او د نفوذ خپرېدل

که طالبان په شمال کې له دې کړکیچ سره په اغیزمنه توګه مقابله ونکړي، دا وضعیت کولای شي چې د داعش خراسان څانګې یا د احمد مسعود د مقاومت جبهې ته فرصت ورکړي. د ملګرو ملتونو راپورونه دا تاییدوي چې په افغانستان کې د پټو وسله والو شبکې لا هم فعالې دي او په شمال کې ثبات له منځه وړل کولای شي چې د منځنۍ اسیا هېوادونه (لکه تاجکستان او ازبکستان) خپل پولونه وتړي، چې دا به د سیمې په اقتصاد منفي اغیز ولري.


۶. پرېکړې او راتلونکی لید

د غونډې په پای کې، د عالیمقام دفتر ته د شمال د وضعیت د حل لپاره وړاندیزونه ولېږل شول. سرچینې وايي، پریکړه شوې چې شمال ته نژدې ۵۰۰ اضافي ځواکونه ولېږل شي او د مخالفینو د له منځه وړو لپاره سخت اقدامات وشي.

همدارنګه هوکړه وشوه چې په یوه زون کې بریالي کارونه په نورو زونونو کې هم پلي شي. په حقیقت کې، دا غونډه د طالبانو لپاره یوه ازموینه ده چې وګوري ایا دوی کولای شي د مرکز او ولایتونو ترمنځ واټن ختم کړي او د مخ پر زیاتیدو داخلي ننګونو په وړاندې متحد پاتې شي.

پوښتنې او ځوابونه (FAQ)

پوښتنه: ایا په کندهار کې د والیانو غونډه یوازې د عادي چارو لپاره وه؟

ځواب: نه، د رسمي اعلامیو خلاف، سرچینې وايي چې په دې غونډه کې د شمالي ولایتونو د خراب امنیتي وضعیت، د بدخشان د ناکراریو او د نشو د قاچاق پر زیاتیدو جدي بحثونه شوي دي.

پوښتنه: په دې غونډه کې کوم ولایتونه ګډون کړی و؟

ځواب: د کندهار والي په مشرۍ، د کابل، بلخ، هرات، ننګرهار، کندز او پکتیا والیانو ګډون کړی و چې د افغانستان د اوو مهمو زونونو استازیتوب کوي.

پوښتنه: د طالبانو مشرۍ د نشو ضد مبارزې ته ولې دومره لومړیتوب ورکوي؟

ځواب: د نشه يي توکو کرکېله او قاچاق نه یوازې د طالبانو لپاره د نړیوال منزویت سبب ګرځي، بلکې دا د داخلي فساد او ناامنۍ یو لوی سون توکی هم دی. د دې مخنیوي لپاره سخت فرمانونه صادر شوي دي.

پوښتنه: د ناامنیو زیاتوالی به په افغانستان څه اغیز ولري؟

ځواب: که وضعیت همداسې دوام وکړي، دا کولی شي چې د داعش یا نورو مخالفینو لپاره زمینه برابره کړي، چې په پایله کې به سیمهییز ثبات له ګواښ سره مخ شي او د مهاجرینو د بېرته ستنیدو پروسه ورو کړي.

تبصرے

ایک تبصرہ شائع کریں

اس بلاگ سے مقبول پوسٹس

د ماشومانو د کار نړیواله ورځ: افغان ماشومان لا هم له سختۍ سره مخ دي

تصویر
هر کال د جون ۱۲مه د ماشومانو د کار پر وړاندې د مبارزې نړیواله ورځ لمانځل کېږي، خو په افغانستان کې دا ورځ د هغو زرګونو ماشومانو کیسه بیانوي چې لا هم د یوې ټوټې ډوډۍ لپاره په سختو کارونو بوخت دي. د ماشومانو د کار نړیواله ورځ: افغان ماشومان لا هم له سختۍ سره مخ دي — دا یوازې یو سرلیک نه دی، بلکې د یوه ټول نسل حقیقت دی. شالید – څومره ماشومان او ولې کار کوي؟ د نړیوال کارګر سازمان د ۲۰۲۴ کال راپور له مخې، په افغانستان کې نږدې ۱.۸ میلیونه ماشومان په کار بوخت دي. د دوی ډېری نه ښوونځي ته ځي، نه روغتیايي خدمتونه ترلاسه کوي. همدا لامل دی چې افغانستان په نړۍ کې د ماشومانو د کار د خورا لوړې کچې لرونکو هېوادونو څخه دی. ویدیو: هم‌زمان با دوازدهم جون، روز جهانی مبارزه با کار کودکان، وضعیت هزاران کودک کارگر در افغانستان همچنان نگران‌کننده است؛ کودکانی که به‌جای آموزش و حضور در مکتب، برای تامین مخارج خانواده‌های‌شان ناگزیر به کار هستند. گزارش از لیلما قدیری #طلوع‌نیوز pic.twitter.com/DmxD4cciQY — TOLOnews (@TOLOnews) June 12, 2026 تحلیل – ماشومان په کومو کارونو کې وي؟ په حقیقت کې، دا ماشومان په کوڅو ...
مزید پڑھیں

بلخ کې بزګران د لوړو بیو او ملاتړ نشتوالي سره مخ دي، حاصلات یې نیمایي ته راټیټ شوي

تصویر
د بلخ کروندګر چې یو وخت د افغانستان د غنمو او پنبې حاصلاتو لویه برخه یوازې د دوی په لاس چمتو کېده، نن ورځ په سخت فشار کې ژوند کوي. بلخ کې بزګران د لوړو بیو او ملاتړ نشتوالي سره مخ دي او که ژر تر ژره دوی ته عملي مرسته ونه رسیږي، نو روان کال به د دوی حاصلات تر ټولو ټیټې کچې ته راښکته شي. شالید – څه بدلون راغلی؟ تر دوو کلونو دمخه، د بلخ بزګرانو ته د کرنې وزارت د تخم، سري او بوټو وژونکو درملو سبسایډي ورکوله. خو د اسلامي امارت له واکمنۍ سره، نړیوالې مرستې ودرول شوې او د سرې نرخ له ۱،۵۰۰ افغانیو څخه تر ۴،۵۰۰ افغانیو پورې لوړ شوی دی. همدا لامل دی چې اوس بزګران له پورونو سره مخ دي. تحلیل – بزګران له چا مرسته غواړي؟ پوښتنه دا ده چې آیا اسلامي امارت د کرنې وزارت ته پوره بودیجه ورکولای شي؟ په حقیقت کې، د بلخ یو شمېر بزګران د سیمه ییزو سوداګرو سره تړون کوي، خو سوداګر هم د لوړو نرخونو له امله د کرنې ملاتړ نشي کولای. که وضعیت همداسې دوام وکړي، نو ډېر بزګران به خپلې ځمکې پرېږدي او ښارونو ته کډه شي. As rice cultivation gets underway in Sholgara district of Balkh province, farmers are expressing conc...
مزید پڑھیں

د غزنی اوسېدونکو په شخصي لګښت ۳۱ کیلومتره سړک جوړ کړ، حکومت څه کوي؟

تصویر
په داسې حال کې چې افغانستان له لسیزو جګړو او بې ثباتۍ سره مخ دی، د غزنی ولایت اوسېدونکو یو بې ساری اقدام وکړ — دوی په خپله غوښتنه او شخصي مالي لګښت د ۳۱ کیلومتره سړک جوړولو پروژه بشپړه کړه. دا کار نه یوازې د ټولنیز یووالي او ځان بسیاینې یوه روښانه بېلګه ده، بلکې د دولت د بې پروایۍ یو تور ګواښونکی انځور هم وړاندې کوي. د سړک جوړولو شالید یاده سیمه د غزنی هغه لرې پرتې سیمې دي چې کلونه کلونه له دولتي پاملرنې بې برخې پاتې وې. د سړک د خراب حالت له امله اوسېدونکي له ګڼو ستونزو سره مخ وو — روغتیايي خدمتونو ته لاسرسی ستونزمن و، زده کوونکي مکتبونو او پوهنځیو ته په خوندي توګه نه شول تللی، او سوداګریز توکي په لوړ لګښت لېږدول کېدل. اوسېدونکي وايي چې دوی څو ځله له دولتي چارواکو غوښتي چې دا سړک ترمیم کړي، خو څوک یې غوږ نه دی نیولی. Residents of Qarabagh district in Ghazni province have started building a 31-kilometer road at their own expense after facing years of challenges due to the lack of proper roads. #TOLOnews_English https://t.co/8TyyHPHcWP — TOLOnews English (@TOLONewsEnglish) May 2, 2026 ...
مزید پڑھیں